کتاب زمینه فرهنگ و تمدن ایران اثر علیقلی محمودی بختیاری است ؛دفتر اول : نگاهی به: عصر اسطوره آن اندازه كه از افسانه‌ها برمی آيد، كوروش از كشورگشايانی بوده است كه بيشتر از هر كشورگشای ديگر او را دوست می داشته‌اند، و پايه‌های سلطنت و پادشاهی خود را بر بخشندگی و خوی نيكو قرار داده بوده است. دشمنان وی از نرمی و گذشت او آگاه بودند، و به همين جهت در جنگ با كوروش مانند كسی نبودند كه با نيروی نوميدی می جنگد و می داند چاره‌ای نيست جز اينكه بكشد يا خود كشته شود. پيش از اين- بنا به روايت هرودوت- دانستيم كه چگونه كرزوس را از سوختن درميان هيزمهای افروخته رهانيد و بزرگش داشت و او را از رايزنان خود ساخت؛ نيز از بخشندگی و نيكی رفتار او با يهوديان سخن گفتيم. يكي از اركان سياست و حكومت وی آن بود كه، برای ملل و اقوام مختلفی كه اجزای امپراطوری او را تشكيل می دادند، به آزادی عقيده دينی و عبادت معتقد بود؛ اين خود می رساند كه بر اصل اول حكومت كردن بر مردم آگاهی داشت و می دانست كه دين از دولت نيرومندتر است. به همين جهت است كه وی هرگز شهرها را غارت نمی كرد و معابد را ويران نمی ساخت، بلكه نسبت به خدايان ملل مغلوب به چشم احترام می نگريست و برای نگاهداری پرستشگاهها و آرامگاههای ‌خدايان، از خود، كمك مالی نيز می كرد. حتی مردم بابل، كه در برابر او سخت ايستادگي كرده بودند، در آن هنگام كه احترام وی را نسبت به معابد و خدايان خويش ديدند، بگرمی برگرد او جمع شدند و مقدم او را پذيرفتند. هر وقت سرزمينی را می گشود كه جهانگشای ديگری پيش از وی به آنجا نرفته بود، با كمال تقوا و ورع، قربانيهایی به خدايان محل تقديم می كرد؛ مانند ناپلئون، همه اديان را قبول داشت و ميان آنها فرقی نمی گذاشت؛ و با مرحمتی بيش از ناپلئون به تكريم همه خدايان می پرداخت…